Tân Hoa xã, Shizuoka, Nhật Bản, điện ngày 3 tháng 10 (phóng viên Tiêu Thế Nghiêu, Vương Hải Châu). Trong trận tranh huy chương đồng bóng đá nữ Asian Games Aichi–Nagoya diễn ra ngày 2, đội tuyển nữ Trung Quốc thua đội tuyển nữ Hàn Quốc 0-1, khép lại hành trình lần này ở vị trí thứ tư. Đây là thành tích tệ thứ hai trong lịch sử Asian Games của bóng đá nữ Trung Quốc, chỉ hơn vị trí thứ năm tại Asian Games Incheon 2014, đồng thời là lần thứ ba trong lịch sử đội không có mặt trên bục nhận giải Asian Games.
Ngày 2 tháng 10, các cầu thủ đội Trung Quốc sau trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Với đội tuyển nữ Trung Quốc đang trong cơn đau chuyển giao thế hệ, lại bị chấn thương dày vò, việc lọt vào tứ kết chỉ miễn cưỡng hoàn thành nhiệm vụ cơ bản. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn thứ hạng là những lỗ hổng năng lực và bế tắc chiến thuật mà đội tuyển nữ Trung Quốc bộc lộ trong quá trình thi đấu.
Vòng bảng hòa Uzbekistan 1-1, lần đầu trong lịch sử đội không đánh bại được đối thủ; tứ kết hòa Việt Nam 0-0 sau 90 phút, cũng là lần đầu trong lịch sử đội không thắng được đối phương trong thời gian chính thức; bán kết thua Triều Tiên 0-2, gần như không có sức phản kháng suốt trận; trận tranh đồng thua Hàn Quốc 0-1, lại là lần đầu tiên thua đối thủ trong một trận chính thức kể từ năm 2015. Hành trình Asian Games lần này cho thấy sức cạnh tranh của bóng đá nữ Trung Quốc ở châu Á đã tụt rõ rệt.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ Hàn Quốc Lư Trấn Vĩnh (thứ ba từ phải) sút bóng ghi bàn trong trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Đầu tấn công, ba trận loại trực tiếp đội Trung Quốc dội 45 cú sút, 15 cú trúng đích, nhưng chỉ đổi được 1 bàn. Đầu phòng ngự, trước những đối thủ rõ ràng kém mình, đội Trung Quốc thủng lưới liên tiếp 3 trận vòng bảng; 6 trận chỉ giữ sạch lưới được 1 trận. Bóng cố định càng trở thành điểm yếu. Bán kết gặp Triều Tiên, đội Trung Quốc hai lần mất điểm vì bóng cố định. Sau trận, huấn luyện viên trưởng Miličić nói bóng cố định là trọng tâm hàng đầu khi chuẩn bị trận tranh đồng, đội dành hơn bốn phần mười thời gian tập cho các bài bóng cố định. Thế nhưng trận tranh đồng mới bắt đầu 4 phút, đội Trung Quốc lại mất bàn trong tình huống phòng ngự bóng cố định.
Đội trưởng Ngô Hải Yến sau trận thẳng thắn: "Thực ra trước đây bóng cố định từng là một thế mạnh của chúng tôi, chúng tôi ghi rất nhiều bàn từ bóng cố định. Thi đấu là đối thủ nghiên cứu mình, mình cũng nghiên cứu đối thủ; có lẽ ở chi tiết chúng tôi chưa làm tốt bằng người khác."
Ngày 29 tháng 9, cầu thủ Triều Tiên Minh Hữu Thành (thứ tư từ phải) ăn mừng bàn thắng trong trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Thái độ chiến đấu của đội tuyển nữ Trung Quốc không phải bàn cãi. Trong trận, các cầu thủ luôn giữ cường độ chạy và va chạm cao; khi bị dẫn không bỏ cuộc, không lơi lỏng. Ngô Hải Yến nói: "Chúng tôi không mất niềm tin, vẫn luôn nỗ lực tạo cơ hội." Nhưng thể thao thành tích, nếu không lấy thực lực kỹ chiến thuật đủ cứng làm nền, chỉ dựa vào ý chí thì không thể thắng.
Không thể phủ nhận, chấn thương và đội hình không đủ quân là yếu tố quan trọng khiến đội thi đấu dưới sức lần này. Asian Games kỳ này nhiều cầu thủ đang chơi ở châu Âu vắng mặt, cộng thêm làn sóng chấn thương nặng ập tới: thủ môn chủ lực Trần Thần rút lui vì chấn thương trước giải, hạt nhân tuyến giữa Trương Lâm Diễm bị chấn thương nặng ở vòng bảng, còn Vương Sương, Trương Duệ, Lý Tình Đồng, Vương Ái Phương thì luôn gắng gượng khi đang mang thương, làm sức chiến đấu của đội suy giảm ở mức lớn.
Tuy nhiên, điều đáng nhìn lại hơn những khó khăn khách quan là điểm yếu chiến thuật, trình độ giải đấu và những vấn đề khác. Về sai sót bóng cố định, sau trận Miličić thừa nhận "tập chưa đủ, năng lực cầu thủ và vận rủi, cả ba cùng có", nhưng ông đồng thời nhấn mạnh "vị trí đứng ban đầu và vị trí lùi về phòng ngự không có vấn đề". Thế nhưng một đội cứ lặp lại cùng một cách mất bàn thì rõ ràng không thể chỉ đổ cho vận may.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ đội Trung Quốc Ngô Hải Yến (thứ hai từ phải) ôm huấn luyện viên trưởng đội Trung Quốc Ante Miličić (thứ hai từ trái) sau trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Về chuyện đầu tấn công "bí cách ghi bàn", Miličić đổ cho giải trong nước. Ông cho rằng trình độ thi đấu và cường độ va chạm của giải nội địa không đủ, khiến cầu thủ thiếu tôi luyện ở những trận áp lực cao; phản ứng tại chỗ và khả năng dứt điểm khó nâng lên, còn đợt tập trung ngắn của đội tuyển căn bản không trị tận gốc điểm yếu kỹ thuật. Đồng thời, các vị trí hạt nhân đầu tấn công ở giải trong nước phần nhiều do ngoại binh chiếm, cầu thủ nội thiếu cơ hội rèn luyện ổn định, khiến đội tuyển dự trữ nhân tài tấn công mỏng.
Phân tích của Miličić có lý một phần, nhưng đổ hoàn toàn việc tấn công bế tắc cho giải đấu thì ít nhiều có ý thoái thác trách nhiệm. Dù sao thiết kế chiến thuật tấn công của đội tuyển và tính nhắm đúng của các bài tập chuyên biệt chưa đủ mạnh; ban huấn luyện khó thoái thác.
Ngoài ra, tiến trình chuyển giao thế hệ chậm cũng đẩy bóng đá nữ Trung Quốc vào khủng hoảng đứt gãy nhân tài. Ở vài trận then chốt Asian Games kỳ này, trục giữa đội vẫn dựa vào ba lão tướng: Vương Sương 31 tuổi, Ngô Hải Yến 33 tuổi và Trương Duệ 37 tuổi. Tấn công của đội phụ thuộc rất nhiều vào khả năng cá nhân của Vương Sương; một khi cô rơi vào vòng vây, đội đều đuối ở khâu tổ chức giữa sân, phối hợp công nửa sân và cú dứt điểm cuối cùng.
Ngày 2 tháng 10, cầu thủ đội Trung Quốc Vương Sương sau trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Những vấn đề này không phải một sớm một chiều. Những năm gần đây, đội tuyển nữ Trung Quốc nhiều lần thua đậm các đội mạnh châu Âu và châu Mỹ, hố sâu thực lực với các đội hàng đầu thế giới ngày càng rộng. Lợi thế vốn có trên sân châu Á cũng tan sạch: không những không thoát khỏi vòng loại khu vực châu Á Olympic Paris, mà về cường độ va chạm và hệ thống chiến thuật đã tụt lại toàn diện so với Nhật Bản, Triều Tiên và Australia, thậm chí càng lúc càng vất vả khi đối đầu các đội trung bình và yếu châu Á.
Trước hiện thực khắc nghiệt, Ngô Hải Yến nhấn mạnh niềm tin và sự kiên nhẫn: "Mỗi trận đấu đều là trải nghiệm, đều là sự trưởng thành. Ở tầm châu Á chúng tôi cũng có lợi thế của mình; quan trọng nhất là tìm cách kéo những điểm yếu lên, đừng trật đường ray ở tầm châu Á." Cô nói: "Chúng tôi vẫn luôn nỗ lực tiến bộ, nhưng cũng cần thời gian. Qua những trận này, điều quan trọng nhất vẫn là đừng mất niềm tin. Cầu thủ trẻ trưởng thành cần một quá trình; cũng hy vọng giải của chúng tôi, cùng mọi mặt, đều tiến bộ. Như vậy dù là cá nhân hay bóng đá Trung Quốc đều sẽ ngày càng tốt hơn."
Ngày 17 tháng 9, cầu thủ đội Trung Quốc Ngô Hải Yến (giữa) trước trận. Phóng viên Tân Hoa xã Giả Hạo Thành chụp
Nhưng sự khắc nghiệt của thể thao thành tích nằm ở chỗ: chỉ tự mình tiến bộ thì chưa đủ, chỉ khi chạy nhanh hơn tốc độ tiến bộ của đối thủ mới đứng vững trong cạnh tranh. Đấu trường không chờ bất kỳ ai, càng không thuận theo nhịp trưởng thành của riêng một đội. Nửa đầu năm sau, vòng loại Olympic và World Cup nữ đều sẽ khởi tranh. Muốn giành lấy 2,5 suất Olympic ít ỏi trong cuộc cạnh tranh nóng bỏng khu vực châu Á, muốn chặn đà tuột dốc và thoát khỏi đáy, đội tuyển nữ Trung Quốc phải hoàn thành một cuộc cải cách chạm tới gốc rễ.
Từ việc huấn luyện viên trưởng Miličić ở hay đi, đến việc tăng tốc chuyển giao thế hệ, rồi hoàn thiện hệ thống đào tạo trẻ, nâng chất lượng giải trong nước, mỗi vấn đề đều cần được giải quyết gấp. Sân chơi tiếp theo sẽ không chờ bóng đá nữ Trung Quốc chuẩn bị đủ mọi thứ. Thời gian còn lại để đội tuyển nữ Trung Quốc sửa sai, trưởng thành và lột xác không còn nhiều.
